Nė qershor tė kėtij viti, Kėshilli i Bashkimit Evropian do tė miratojė zgjatjen e mandatit tė misionit evropian pėr sundimin e ligjit nė Kosovė, EULEX. Nė raportin e saj mė tė ri, organizata Amnesty International (AI) apelon qė ky mandat tė pėrfshijė masa specifike, tė cilat sigurojnė se EULEX-i, si ēėshtje me urgjencė, do tė konsiderojė hetimin dhe ndjekjen penale tė krimeve, pėrfshirė krimet e luftės dhe krimet kundėr njerėzimit.
Amensty International thotė se ėshtė e nevojshme qė EULEX-i tė sigurojė se, “pas largimit eventual nga Kosova”, tė mos lėrė prapa njė sistem tė dobėt tė drejtėsisė nė vend – ashtu ēfarė ka hasur nė vitin 2008 – por njė sistem tė pavarur, tė paanshėm dhe efektiv, i cili pėrfshin prezencėn ndėrkombėtare, ashtu si dhe hetimin dhe ndjekjen penale tė krimeve tė luftės nga prokurorėt dhe gjyqtarėt qė punojnė brenda sistemit kosovar tė drejtėsisė.
Amnesty International thotė se ėshtė nė dijeni pėr rikonfigurimin e EULEX-it gjatė dy vjetėve tė ardhshėm, kur misioni pritet tė zvogėlojė personelin nė sektorin e policisė dhe tė doganave, duke u pėrqendruar nė sistemin e drejtėsisė.
Organizata konsideron se kjo ėshtė njė mundėsi ideale pėr tė forcuar komponentėt ndėrkombėtarė dhe lokalė nė sektorin e drejtėsisė dhe, rrjedhimisht, sipas AI-sė, duhet tė sigurohen burime dhe personel i nevojshėm pėr tė adresuar nė mėnyrė efektive mosndėshkimin e vazhdueshėm nė Kosovė.
Raporti thekson se kudo nė Ballkan, mosndėshkimi i krimeve tė luftės mbetet njė nga shqetėsimet mė serioze tė tė drejtave tė njeriut. Nė Kosovė, mosndėshkueshmėria vazhdon “pėr krime lufte tė kryera nga tė dyja palėt nė konfliktin e armatosur tė vitit 1999”, shkruan REL.
“Vetėm ca policė serbė, forca militare dhe paramilitare, pėrgjegjėse pėr krime lufte kundėr shqiptarėve kosovarė, janė sjellė para drejtėsisė. Megjithatė, edhe mė pak anėtarė tė Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės, pėrgjegjės pėr krime lufte kundėr serbėve kosovarė, romėve dhe anėtarėve tė komuniteteve tė tjera pakicė, janė ndjekur penalisht apo janė dėnuar”, thuhet nė raportin e Amnesty International.
Po sipas tij, me gjithė praninė nė Kosovė tė policėve ndėrkombėtarė qė nga viti 1999 dhe tė gjyqtarėve e prokurorėve ndėrkombėtarė qė nga viti 2000, pak progres ėshtė bėrė edhe nga paraardhėsi i EULEX-it – Misioni i Administratės sė Pėrkohshme tė Kombeve tė Bashkuara – UNMIK.
AI bėn thirrje qė hetimi dhe ndjekja penale e krimeve tė luftės tė jenė prioritet pėr EULEX-in. Organizata kėrkon po ashtu qė EULEX-i, nė bashkėpunim me shtetet anėtare tė BE-sė, tė sigurojė njė program efektiv dhe tė mirėfinancuar pėr mbrojtjen e dėshmitarėve – pa tė cilėn gjė nuk mund tė ndodhė ndjekja penale.
Amensty International thotė se ėshtė e nevojshme qė EULEX-i tė sigurojė se, “pas largimit eventual nga Kosova”, tė mos lėrė prapa njė sistem tė dobėt tė drejtėsisė nė vend – ashtu ēfarė ka hasur nė vitin 2008 – por njė sistem tė pavarur, tė paanshėm dhe efektiv, i cili pėrfshin prezencėn ndėrkombėtare, ashtu si dhe hetimin dhe ndjekjen penale tė krimeve tė luftės nga prokurorėt dhe gjyqtarėt qė punojnė brenda sistemit kosovar tė drejtėsisė.
AI konsideron se sistemi i drejtėsisė nė Kosovė, nė formėn qė ėshtė tani, ėshtė i paaftė pėr tė adresuar nė mėnyrė adekuate trashėgiminė e mosndėshkimit tė krimeve qė mbizotėron nė Kosovė.
“Gjyqtarėt dhe prokurorėt e Kosovės vazhdojnė tė jenė subjekt i ndėrhyrjes nga ekzekutivi, si dhe tė marrin kėrcėnime nga shoqėria nė Kosovė, ēfarė i ndalon tė ushtrojnė pėrgjegjėsitė e tyre tė pavarur dhe tė paanshėm”, vlerėson AI, duke shfaqur shqetėsimin se ndėrhyrja nė sistemin e drejtėsisė nga ana e autoriteteve kosovare, atyre tė UNMIK-ut dhe tė mekanizmave tė tjerė ndėrkombėtarė nė Kosovė, ka pasur ndikim afatgjatė nė masat pėr tė luftuar mosndėshkimin e krimeve tė luftės.
“Anėtarėt e Qeverisė bėjnė rregullisht deklarata, tė cilat minojnė ndjekjet penale qė bėn EULEX-i kundėr krimeve tė luftės”.
Amnesty International u kėrkon shteteve anėtare tė BE-sė dhe vendimmarrėsve tė tjerė qė nė rishikimin e mandatit tė EULEX-it 2012-2014, tė sigurojnė se EULEX-i:
1. I jep prioritet hetimit dhe ndjekjes penale tė krimeve kundėr sė drejtės ndėrkombėtare, pėrfshirė:
a) rritjen e numrit tė policėve, prokurorėve dhe gjyqtarėve tė EULEX-it pėr ēėshtjen e krimeve tė luftės;
b) ruajtjen e rolit tė stafit ndėrkombėtar nė Departamentin e Mjekėsisė Ligjore deri nė trajtimin e personelit profesional lokal;
c) sigurimin e hetimit dhe tė ndjekjes penale tė rrėmbimeve tė pas-luftės tė serbėve, romėve dhe pjesėtarėve tė komuniteteve tė tjera pakicė;
d) sigurimin e hetimit dhe tė ndjekjes penale tė dhunimeve dhe formave tė tjera tė dhunės seksuale;
e) heqjen e barrierave pėr hetime dhe ndjekje tė shpejtė penale.
2. Krijon njė program efektiv pėr mbrojtjen e dėshmitarėve, duke pėrfshirė:
a) mbėshtetjen e vendeve anėtare nė sigurimin e mbrojtjes sė gjatė pėr dėshmitarėt kryesorė nė rastet e krimeve tė luftės.
3. Merr masa pėr tė siguruar qėndrueshmėrinė afatgjate tė sistemit prokurorial dhe gjyqėsor nė Kosovė, pėrfshirė:
a) mbėshtetjen e zhvillimit tė vazhdueshėm tė njė trupe kompetente, tė pavarur, tė paanshme dhe efektive tė prokurorėve dhe gjyqtarėve vendorė, me kapacitetin pėr tė ndjekur penalisht dhe gjykuar rastet e krimeve tė luftės;
b) eksplorimin e mundėsive pėr krijimin e njė mekanizmi apo institucioni afatgjatė pėr hetimin dhe gjykimin e krimeve tė luftės, pasi EULEX-i tė lėrė Kosovėn.
Më të komentuarat