Qendra e tė Drejtave tė Njeriut tė Universitetit tė Prishtinės, e pėrkrahur nga Friedrich Ebert Stiftung, zyra nė Prishtinė, ka prezantuar hulumtimin rreth sigurimeve shėndetėsore. Me kėtė rast, nga tė pranishmit, u vlerėsua se mungesa e sigurimeve shėndetėsore pėrbėn shkelje tė drejtave tė njeriut dhe u kėrkua angazhim mė i madh nga tė gjithė qė sa mė parė kjo e drejt e mohuar tė bėhet realitet pėr qytetarėt e Kosovės.
"Pėr miratimin e projektligjit pėr sigurime shėndetėsore, Ministria e Shėndetėsisė duhet t’i zhvillojė parakushtet e domosdoshme, si pėrpilimin dhe miratimin e pakos themelore tė shėrbimeve shėndetėsore, ēmimoret e kėtyre shėrbimeve dhe funksionalizimin optimal tė njė sistemi informues shėndetėsor, nė bazė tė cilit do tė bėhet kontraktimi i shėrbimeve dhe monitorimi i zbatimit tė kėtyre kontratave", ėshtė shprehur ministri i Shėndetėsisė, Ferid Agani. /Kosovapress/
Hulumtimi pėr sigurime shėndetėsore e qė ėshtė titulluar, “Sigurimi Shėndetėsor nė Kosovė, njė e drejtė e vonuar”, shpėrfaq problematikat qė shkakton mungesa e njė sistemi tė sigurimeve shėndetėsore dhe vėshtirėsitė pėr qasje tė barabartė nė shėrbimet shėndetėsore.
Prezantimin e kėtij hulumtimi e kanė bėrė Filloreta Lekiqi dhe Armend Shkoza, ndėrsa Ministri i Shėndetėsisė, Ferid Agani, i informoi tė pranishmit mbi zhvillimet e fundit qė kanė tė bėjnė me dy projektligjet, atė pėr shėndetėsi dhe sigurime shėndetėsore.
Sipas Aganit, dy projektligjet qė janė dizajnuar nga Ministria e Shėndetėsisė si pako reformuese legjislative janė pėrkrahur edhe nga Bankėn Botėrore dhe Fondin Monetar Ndėrkombėtar, si dhe kanė marr pėlqimin edhe tė Qeverisė sė Republikės sė Kosovės. Ai ka thėnė se reforma aq e pritur dhe e domosdoshme e sistemit shėndetėsor tė vendit do tė zhvillohet nė dy etapa.
“Pas bisedimeve me FMN-nė dhe BB-nė, gjatė vitit tė kaluar dhe kėtij viti, kemi ardhur deri te njė pėrfundim, them si MSh dhe Qeveri e Kosovės se momenti aktual i resurseve njerėzore, institucionale, teknologjike, tė shėndetėsisė kosovare e imponon nevojėn qė reforma aq e pritur dhe e domosdoshme e sistemit shėndetėsor tė vendit tė zhvillohet nė dy etapa”, ka thėnė ai.
Mirėpo Agani ka pranuar se pėr miratimin e projektligjit pėr sigurime shėndetėsore, Ministria e Shėndetėsisė duhet t’i zhvillojė parakushtet e domosdoshme, si pėrpilimin dhe miratimin e pakos themelore tė shėrbimeve shėndetėsore, ēmimoret e kėtyre shėrbimeve dhe funksionalizimin optimal tė njė sistemi informues shėndetėsor, nė bazė tė cilit do tė bėhet kontraktimi i shėrbimeve dhe monitorimi i zbatimit tė kėtyre kontratave.
“Ministria e Shėndetėsisė duhet t’i zhvillojė parakushtet e domosdoshme pėr miratimin e projektligjit pėr sigurime shėndetėsore. Kėto parakushte janė, pėrpilimi dhe miratimi i pakos themelore tė shėrbimeve shėndetėsore, ēmimoret e kėtyre shėrbimeve dhe funksionalizimin optimal tė njė sistemi tė informimit shėndetėsor nė bazė tė cilit mund tė bėhet kontraktimi i shėrbimeve dhe monitorimi i zbatimit tė kėtyre kontratave”, ka thėnė ai.
Ndryshe nga ministrit Agani, kryetari i Federatės Sindikale tė Shėndetėsisė sė Kosovė, Blerim Syla, sa i pėrket ligjit pėr sigurime shėndetėsore, ka shprehur pakėnaqėsitė, vėrejtjet dhe sugjerimet e tij.
“Shumica e modeleve nuk pėrkojnė me draft ligjin tonė andaj premiumet nuk thuhet nė asnjė vend qė duhet tė paguhen vetėm nga punėtorėt, andaj me kėtė rast ėshtė shkel dhe cenuar e drejta e punėtorit dhe ėshtė shkuar nga ajo qė tė dėshtohet. Ne si sindikatė edhe kemi reaguar pėr kėtė dhe forma si ėshtė prezantuar nė media nuk ėshtė reale sepse ėshtė thėnė se duhet njė sistem qė tė paguajnė tė gjithė njėjtė dhe unė kam pyet se a ėshtė duke u bėrė ky ligj pėr parlamentar apo pėr qytetar, ku tė paguajnė njėsojė si ai qė ka pagėn 1000 euro si ai roja tė paguajnė 20 euro, prandaj nuk ka synim tjetėr vetėm cenim i tė drejtave tė njeriut”, ka thėnė ai.
Brengė tjetėr e FSSHK-sė mbetėt ēėshtja e kontraktimit tė kompanisė qė do tė merret me fondin e sigurimeve shėndetėsore dhe ruajtja e kėtij fondi, qė, sipas Sylės, mund ta ketė tė njėjtin fat me atė tė Trustit Pensional.
Panelist nė kėtė tryezė ishte edhe eksperti i fushės sė sigurimeve shėndetėsore, Ilir Hoxha, i cili foli pėr anėn teknike tė dizajnimit tė kėtij projektligji, i cili, sipas ekspertėve dhe vet ministrit, pritet tė jetėsohet nė vitin 2014.
Hulumtimi i prezantuar sot rreth sigurimeve shėndetėsore, ndėr tė tjera, trajton efektet e mungesės sė sigurimeve shėndetėsore nė raport me tė drejtat e njeriut nė pėrgjithėsi, e veēanėrisht efektet ndaj shtresave tė caktuara, si familjet, personat qė jetojnė nėn asistencė sociale, pensionistėt, familjet e dėshmorėve dhe invalidėt e luftės.
Po ashtu, nė kėtė hulumtim, paraqiten edhe modelet e sigurimeve shėndetėsore tė zbatueshme nė shtetet e rajonit, duke tentuar kėshtu qė tė shihen anėt negative dhe pozitive tė secilit nga modelet e ofruara dhe si rezultat, tė pėrcaktohet mė lehtė lloji i sistemit tė sigurimeve shėndetėsore i pėrshtatshėm pėr Kosovėn nė situatėn dhe momentin aktual. /Kosovapress/
Më të komentuarat